Wanneer men spreekt over seksueel geweld, denken mensen vaak aan verkrachting. Het is echter veel omvattender. Het is belangrijk om zich hier van bewust te zijn, zowel wanneer je signalen denkt te zien bij kinderen, jongeren of volwassenen in je omgeving, als wanneer je je zelf vragen stelt bij een situatie waarin je zelf vastzit.
Seksueel misbruik of seksueel geweld is immers een breed begrip. Het kan variëren van dubbelzinnige opmerkingen en seksueel getinte grappen tot aanranding en verkrachting. Maar iedere vorm van seksueel misbruik heeft één overeenkomst: een machtsverschil tussen pleger en slachtoffer. Bijvoorbeeld door sekse, leeftijd of het aantal plegers.
Bij partners
Bij partners is seksueel geweld de meest verdoken vorm van geweld, en kan het allerlei seksuele handelingen omvatten (mee moeten naar parenclubs, mee moeten kijken naar porno, enz) die de ene partner aan de andere oplegt tegen haar/zijn wil. Ook seks als beloning of onthouding van seks als straf gebruiken om de ander te domineren is seksueel geweld.
Bij kinderen
Er is sprake van seksueel misbruik wanneer kinderen betrokken worden bij activiteiten die niet aan hun leeftijd zijn aangepast, maar eerder kaderen in een behoeftebevrediging van een volwassene en/of jongere.
Onder seksueel misbruik verstaan wij: betasten, gemeenschap hebben, geslachtsdelen tonen, pornovideo's bekijken, toekijken, 'spelletjes' spelen, seksuele uitbuiting van kinderen, vulgair taalgebruik, ...
Seksuele mishandeling speelt zich vooral af in een sfeer van emotionele chantage, waarbij de andere zijn of haar macht misbruikt. Het slachtoffer lijdt emotioneel en lichamelijk. Seksueel misbruik gaat immers vaak samen met andere vormen van geweld.
Volwassenen laten kinderen ongepaste dingen doen, behandelen hen als leeftijdgenoten, vragen geheimhouding en scheppen soms een ‘speciale band’ met het slachtoffer. Het kind raakt verstrikt en verward en ziet niet altijd een uitweg. Zo is er dus ook sprake van emotionele mishandeling.
Incest
Incest duidt in principe enkel op seksueel misbruik tussen bloedverwanten. Je kan het ruimer bekijken en ook misbruik door stiefouders en andere vervangende opvoeders of familieleden als incest beschouwen.
Incest gaat niet alleen over geslachtsgemeenschap. Ook betasten, geslachtsdelen tonen, tongzoenen of suggestieve opmerkingen maken is grensoverschrijdend en geldt dus als seksueel misbruik.
Meer weten of gespecialiseerde hulp? Vertrouwenscentra Vlaanderen
Kinderen en jongeren kunnen ook door buitenstaanders seksueel misbruikt worden: de buurman, de oom, iemand met een verantwoordelijke functie naar kinderen toe, een vriend des huizes, een onbekende, …
Meer weten of gespecialiseerde hulp? Vertrouwenscentra Vlaanderen
Seksueel misbruik van kinderen grijpt intens in. Of het nu gaat om misbruik binnen een kinderdagverblijf, een zwembad, een jeugdzorginstelling of een internaat; of het zich in 1950 afspeelt of in 2012: kinderen die ermee te maken krijgen, worden er voor hun leven door getekend met vaak ernstige psychische problematiek als resultaat.
Dat misbruik grijpt nog dieper in wanneer het gebeurt binnen een gezagsrelatie. Ouders die hun kind toevertrouwen aan een instelling, verwachten goede zorg of onderwijs voor hun kind. Zij vertrouwen de leidinggevenden. Aan kinderen wordt terecht gevraagd om het gezag van die leidinggevenden te erkennen. Wat is het dan zeer ingrijpend wanneer dat vertrouwen niet alleen wordt geschonden, maar zelfs misbruikt.
Seksueel misbruik in gezagsrelaties: één van de aanleidingen tot de oprichting van het meldpunt 1712
Na het onderzoek door een kamercommissie besliste Vlaams minister van welzijn Vandeurzen tot de oprichting van een aanspreekpunt voor slachtoffers van seksueel misbruik. Dit resulteerde uiteindelijk in een 'meldpunt geweld, misbruik en kindermishandeling.